Chỉ số SJR (SCImago Journal Rank) là gì? So sánh SJR, SNIP và Impact Factor trong đánh giá tạp chí khoa học ​

Chỉ số SJR (SCImago Journal Rank) là chỉ số đánh giá uy tín và tầm ảnh hưởng của tạp chí khoa học, được tính dựa trên số lượng trích dẫn có trọng số — nghĩa là trích dẫn từ tạp chí uy tín cao hơn sẽ có giá trị lớn hơn. Cùng với SNIP và Impact Factor, đây là 3 chỉ số được dùng phổ biến nhất để so sánh chất lượng tạp chí khi lựa chọn nơi công bố, xét điểm hồ sơ GS/PGS và báo cáo KH&CN tại Việt Nam.

Cập nhật: tháng 7/2026 — Biên soạn bởi đội ngũ Scibase, Metis JSC

Chỉ số SJR (SCImago Journal Rank) là gì? ​

SJR (SCImago Journal Rank) là chỉ số đo lường uy tín học thuật của tạp chí khoa học, được phát triển bởi nhóm nghiên cứu SCImago tại Tây Ban Nha, dựa trên dữ liệu từ cơ sở dữ liệu Scopus của Elsevier.

Điểm khác biệt cốt lõi của SJR so với Impact Factor là cơ chế tính có trọng số:

  • Một trích dẫn từ tạp chí có SJR cao → có giá trị cao hơn
  • Một trích dẫn từ tạp chí có SJR thấp → có giá trị thấp hơn

Định nghĩa chính thức (SCImago, 2024): "SJR là một chỉ số uy tín prestige metric — nó đo lường không chỉ số lượng trích dẫn mà còn chất lượng của nguồn trích dẫn, dựa trên thuật toán tương tự PageRank của Google."

Cách đọc giá trị SJR:

  • SJR = 1.000 là giá trị trung bình của tất cả tạp chí trong Scopus
  • SJR > 1.000: tạp chí có ảnh hưởng cao hơn trung bình
  • SJR < 1.000: tạp chí có ảnh hưởng thấp hơn trung bình

SJR được công bố miễn phí tại trang scimagojr.com — bất kỳ ai cũng có thể tra cứu.

Chỉ số SNIP (Source Normalized Impact per Paper) là gì? ​

SNIP (Source Normalized Impact per Paper) là chỉ số đo lường mức độ trích dẫn trung bình của một bài báo trong tạp chí, được điều chỉnh theo đặc thù ngành — tức là bù trừ cho thực tế rằng một số ngành có văn hóa trích dẫn nhiều hơn ngành khác.

Công thức cơ bản:

textSNIP = (Trung bình số trích dẫn mỗi bài / Tiềm năng trích dẫn của ngành)

Ý nghĩa thực tiễn của SNIP:

  • SNIP cho phép so sánh tạp chí giữa các ngành khác nhau — điều mà Impact Factor không làm được công bằng
  • Ví dụ: một tạp chí Y học với SNIP = 0.8 và một tạp chí Toán học với SNIP = 0.8 có mức độ ảnh hưởng tương đương trong ngành của mình — dù số trích dẫn tuyệt đối rất khác nhau
  • SNIP > 1.0: tạp chí được trích dẫn nhiều hơn mức trung bình trong lĩnh vực

SNIP được tính và công bố bởi CWTS Leiden University và cũng tra cứu được trên cổng Scopus hoặc journalindicators.com. Theo dữ liệu công bố của CWTS Leiden (2024), SNIP được cập nhật hằng năm cho toàn bộ hơn 28.000 nguồn tài liệu thuộc cơ sở dữ liệu Scopus — cùng phạm vi phủ với SJR vì cả hai chỉ số đều dùng chung nguồn dữ liệu gốc.

Impact Factor (IF) là gì và khác SJR như thế nào? ​

Impact Factor (Hệ số ảnh hưởng — IF) là chỉ số đo lường số lượng trích dẫn trung bình mà một bài báo trong tạp chí nhận được trong vòng 2 năm sau khi công bố. IF được tính từ dữ liệu của Web of Science (Clarivate Analytics) và được công bố trong Journal Citation Reports (JCR).

Công thức IF:

textIF (năm N) = Số trích dẫn trong năm N đến bài đăng trong (N-1) và (N-2)
            ÷ Số bài báo đăng trong năm (N-1) và (N-2)

Sự khác biệt căn bản giữa 3 chỉ số:

Tiêu chíImpact FactorSJRSNIP
Nguồn dữ liệuWeb of ScienceScopusScopus
Cơ quan tínhClarivate AnalyticsSCImagoCWTS Leiden
Cơ chế trọng sốKhôngCó (theo uy tín nguồn)Có (theo đặc thù ngành)
Cửa sổ thời gian2 năm3 năm3 năm
So sánh liên ngànhKhông công bằngKhông (trọng số uy tín)Công bằng hơn
Tra cứu miễn phíKhông (cần JCR)Có (scimagojr.com)Có (journalindicators.com)
Phạm vi phủ tạp chí~21.000 tạp chí~28.000 tạp chí~28.000 tạp chí

Impact Factor có nhiều đặc điểm và hạn chế riêng đáng lưu ý hơn những gì nêu trong bảng trên — xem phân tích đầy đủ về công thức tính, các hạn chế thường bị bỏ qua và cách tra cứu chính xác trong bài Impact Factor (IF) là gì? Cách tính, hạn chế và cách tra cứu chính xác.

SJR, SNIP và IF được dùng như thế nào tại Việt Nam? ​

Trong hệ thống quản lý KH&CN tại Việt Nam, cả 3 chỉ số đều có vai trò cụ thể:

Trong xét hồ sơ GS/PGS (Hội đồng Giáo sư Nhà nước) ​

Hội đồng Giáo sư Nhà nước tính điểm bài báo theo phân hạng Q (Q1, Q2, Q3, Q4) của Scopus — trong đó xếp hạng Q phụ thuộc vào vị trí của tạp chí trong bảng SJR theo lĩnh vực. Một tạp chí Q1 là tạp chí nằm trong top 25% SJR của lĩnh vực đó. Xem giải thích đầy đủ về phân hạng và cách tra cứu trong bài tạp chí Q1, Q2, Q3, Q4 là gì và cách tra cứu xếp hạng quartile.

Tham khảo thêm về cách tính điểm trong hướng dẫn tính điểm công trình khoa học theo HĐGSNN.

Trong báo cáo KH&CN định kỳ ​

Các đơn vị thường được yêu cầu phân loại công bố theo ISI (tạp chí có IF, thuộc Web of Science) hoặc Scopus (tạp chí có SJR). Bộ KH&CN và các Bộ chủ quản sử dụng số liệu này để đánh giá năng lực nghiên cứu của đơn vị.

Trong xét duyệt đề tài và phân bổ kinh phí ​

Hội đồng tư vấn thường xét Impact Factor của tạp chí mà chủ nhiệm đã công bố để đánh giá năng lực — do nhiều cán bộ quản lý quen thuộc với IF hơn SJR. Tuy nhiên, xu hướng hiện nay đang chuyển dần sang dùng Q-ranking (dựa trên SJR) vì dễ tra cứu và miễn phí.

Cách tra cứu SJR, SNIP và IF của một tạp chí ​

Tra cứu SJR và Q-ranking (Scopus): ​

  1. Vào scimagojr.com
  2. Gõ tên tạp chí vào ô tìm kiếm
  3. Xem cột SJR và Best Quartile (Q1/Q2/Q3/Q4)
  4. Chọn năm cụ thể để xem dữ liệu lịch sử

Hoặc tra cứu trực tiếp trên Scopus Source List (sources.scopus.com) — cần tài khoản Scopus.

Tra cứu SNIP: ​

  1. Vào journalindicators.com (miễn phí, không cần đăng nhập)
  2. Tìm kiếm theo tên tạp chí hoặc ISSN
  3. Xem giá trị SNIP theo từng năm

Tra cứu Impact Factor (JCR): ​

  1. Cần truy cập qua tài khoản Web of Science / JCR của thư viện đơn vị
  2. Vào clarivate.com/academia-government/solutions/journal-citation-reports/
  3. Tìm theo tên tạp chí, ISSN hoặc lĩnh vực

Mẹo thực tế: Để kiểm tra nhanh xem một tạp chí có thuộc Scopus không và Q-ranking là gì, cách nhanh nhất là tìm tên tạp chí trên scimagojr.com — không cần tài khoản, kết quả hiển thị ngay.

Những lưu ý quan trọng khi dùng các chỉ số này ​

1. Chỉ số thay đổi hàng năm: SJR, SNIP và IF được cập nhật mỗi năm. Một tạp chí Q1 năm ngoái có thể xuống Q2 năm nay. Khi khai báo hồ sơ, hãy dùng chỉ số của năm bài báo được chấp nhận đăng hoặc theo hướng dẫn cụ thể của hội đồng.

2. Không nên so sánh IF giữa các ngành: IF ngành Y sinh thường rất cao (có tạp chí IF > 50), trong khi IF ngành Toán học hiếm khi vượt 3. So sánh IF giữa hai ngành khác nhau là không có ý nghĩa. Trong trường hợp này, SNIP công bằng hơn.

3. Tạp chí predatory (săn mồi) đôi khi báo IF giả: Một số tạp chí kém chất lượng tự tạo chỉ số IF không chính thống. Chỉ tín nhiệm IF từ JCR (Clarivate), SJR từ scimagojr.com, và SNIP từ journalindicators.com.

4. Không phải tạp chí Scopus nào cũng có IF: IF chỉ dành cho tạp chí trong Web of Science. Tạp chí có trong Scopus nhưng không trong WoS sẽ có SJR nhưng không có IF chính thống.

Tình huống thực tế: một cán bộ quản lý khoa học tại đơn vị nghiên cứu Việt Nam khi rà soát hồ sơ xét PGS phát hiện một bài báo được khai là "Q1" theo SJR năm nộp hồ sơ, nhưng thực tế tạp chí đó chỉ đạt Q1 vào năm bài báo xuất bản và đã tụt xuống Q2 ở năm hiện tại. Vì HĐGSNN yêu cầu quartile tại thời điểm bài báo được chấp nhận đăng, hồ sơ vẫn hợp lệ — nhưng nếu cán bộ không lưu lại ảnh chụp màn hình hoặc bản in dữ liệu SJR của đúng năm đó, việc chứng minh lại sau nhiều năm rất mất thời gian. Bài học: nên lưu minh chứng SJR/Q-ranking ngay tại thời điểm khai báo công bố, không đợi đến khi làm hồ sơ xét chức danh mới tra cứu lại.

Để quản lý và theo dõi chỉ số tạp chí của công bố trong đơn vị một cách có hệ thống, các đơn vị có thể tham khảo hệ thống CSDL khoa học và công nghệ Scibase với module phân tích trích dẫn và mức độ ảnh hưởng.

Câu hỏi thường gặp ​

Nên dùng SJR hay Impact Factor khi chọn tạp chí để đăng bài? ​

Cả hai đều hữu ích nhưng cho mục đích khác nhau. IF phù hợp hơn khi tạp chí thuộc Web of Science và bạn cần so sánh trong cùng ngành hẹp. SJR và Q-ranking phù hợp hơn khi so sánh tạp chí Scopus, vì dễ tra cứu miễn phí và được Hội đồng Giáo sư Nhà nước sử dụng chính thức.

Q1, Q2, Q3, Q4 dựa trên chỉ số nào? ​

Phân hạng Q (Quartile) của Scopus dựa trên SJR — tạp chí được xếp theo thứ tự SJR trong từng lĩnh vực, rồi chia làm 4 nhóm: Q1 (top 25%), Q2 (26–50%), Q3 (51–75%), Q4 (76–100%). Phân hạng Q của Web of Science (JCR) dựa trên Impact Factor.

Tạp chí có SJR cao có đảm bảo chất lượng peer-review tốt không? ​

SJR cao cho thấy tạp chí được cộng đồng khoa học trích dẫn nhiều, nhưng không đảm bảo hoàn toàn chất lượng peer-review. Vẫn cần kiểm tra thêm: tạp chí có trong danh sách trắng (Scopus whitelist) không, thời gian tồn tại, ban biên tập có uy tín không.

Tạp chí không có SJR/IF có được tính điểm khi xét GS/PGS không? ​

Có, nhưng điểm thấp hơn. Theo quy định HĐGSNN, bài báo đăng trên tạp chí trong danh mục của Hội đồng Giáo sư Nhà nước (không yêu cầu SJR/IF) vẫn được tính điểm theo thang điểm riêng dành cho tạp chí trong nước.

Tôi tra cứu SJR của tạp chí năm nay thì thấy Q2, nhưng bài báo đăng năm ngoái tạp chí là Q1 — khai báo theo năm nào? ​

Hãy khai báo theo năm bài báo được xuất bản hoặc theo hướng dẫn của hội đồng xét duyệt cụ thể. Một số hội đồng yêu cầu dùng Q-ranking của năm công bố bài báo; một số khác dùng năm nộp hồ sơ xét duyệt. Cần xác nhận với ban thư ký hội đồng để tránh khai báo sai.

Tóm tắt ​

  • SJR (dữ liệu Scopus): đo uy tín tạp chí có trọng số theo chất lượng nguồn trích dẫn; tra cứu miễn phí tại scimagojr.com
  • SNIP (dữ liệu Scopus): đo tác động trung bình mỗi bài, điều chỉnh theo đặc thù ngành; so sánh liên ngành công bằng hơn IF
  • Impact Factor (dữ liệu WoS): đo số trích dẫn trung bình trong 2 năm; cần tài khoản JCR để tra cứu chính thức
  • Q-ranking (Q1–Q4) dựa trên SJR trong từng lĩnh vực — được HĐGSNN Việt Nam sử dụng chính thức
  • Không nên so sánh IF giữa các ngành; SNIP phù hợp hơn cho so sánh liên ngành
  • Tạp chí predatory có thể báo IF giả — chỉ tin nguồn chính thống

Về nội dung bài viết

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ Scibase — Metis JSC, dựa trên tài liệu chính thức từ SCImago, CWTS Leiden, Clarivate Analytics và quy định của Hội đồng Giáo sư Nhà nước Việt Nam. Số liệu cụ thể tham chiếu từ bộ dữ liệu Scopus và JCR phiên bản 2024.

Bài viết liên quan ​

Cập nhật gần nhất:

Sản phẩm của Công ty Cổ phần Metis.

Copyright © 2020-PRESENT Metis., Jsc