Tạp chí Q1, Q2, Q3, Q4 là gì? Cách tra cứu xếp hạng quartile trên Scopus và Web of Science ​

Tạp chí Q1, Q2, Q3, Q4 là cách phân hạng tạp chí khoa học theo quartile (tứ phân vị): toàn bộ tạp chí trong một lĩnh vực được xếp theo chỉ số ảnh hưởng rồi chia thành 4 nhóm bằng nhau, trong đó Q1 là nhóm 25% tạp chí dẫn đầu. Đăng bài trên tạp chí Q1/Q2 hiện là tiêu chí quan trọng khi xét chức danh Giáo sư, Phó Giáo sư, nghiệm thu đề tài và xếp hạng đại học tại Việt Nam.

Cập nhật: tháng 7/2026 — Biên soạn bởi đội ngũ Scibase, Metis JSC.

Xếp hạng quartile (Q1–Q4) là gì? ​

Quartile (tứ phân vị) là phương pháp xếp hạng tạp chí khoa học trong đó tất cả tạp chí thuộc cùng một lĩnh vực chuyên ngành được sắp xếp giảm dần theo chỉ số trích dẫn, sau đó chia thành 4 phần bằng nhau: Q1 (top 25%), Q2 (25–50%), Q3 (50–75%) và Q4 (75–100%).

Điểm mấu chốt cần hiểu: quartile luôn được tính trong phạm vi một lĩnh vực cụ thể, không phải trên toàn bộ cơ sở dữ liệu. Một tạp chí y sinh có Impact Factor 3.0 có thể chỉ ở Q2, trong khi tạp chí toán học Impact Factor 2.0 đã đứng vững ở Q1 — vì tập quán trích dẫn mỗi ngành khác nhau.

Một tạp chí cũng thường thuộc nhiều lĩnh vực cùng lúc. Khi đó nó có thể là Q1 ở lĩnh vực này nhưng Q2 ở lĩnh vực khác. Thông lệ phổ biến (và cũng là cách nhiều hội đồng, đơn vị áp dụng) là lấy quartile cao nhất trong các lĩnh vực mà tạp chí được xếp.

Hai hệ thống xếp hạng quartile phổ biến nhất hiện nay:

  • Scopus (Elsevier): quartile tính theo chỉ số SJR (qua SCImago) hoặc CiteScore Percentile.
  • Web of Science (Clarivate): quartile tính theo Impact Factor (JIF) trong Journal Citation Reports (JCR).

Vì sao xếp hạng Q1–Q4 quan trọng với nhà khoa học Việt Nam? ​

Xếp hạng quartile ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và đánh giá của nhà khoa học ở ít nhất 4 khía cạnh:

  1. Xét chức danh GS/PGS: Hội đồng Giáo sư Nhà nước chấm điểm bài báo quốc tế uy tín theo phân hạng tạp chí; bài Q1 thường đạt mức điểm cao nhất của khung. Xem chi tiết trong bài tính điểm công trình khoa học theo quy định HĐGSNN.
  2. Tính giờ nghiên cứu và thưởng công bố: Nhiều trường đại học quy định mức quy đổi giờ nghiên cứu và mức thưởng lũy tiến theo quartile — bài Q1 có thể được thưởng gấp 2–4 lần bài Q4.
  3. Xét duyệt và nghiệm thu đề tài: Đề tài Nafosted và nhiều đề tài cấp Bộ yêu cầu sản phẩm là bài báo trên tạp chí uy tín, trong đó quartile là căn cứ đánh giá chất lượng đầu ra.
  4. Xếp hạng đơn vị: Tỷ lệ công bố Q1/Q2 là chỉ số quan trọng trong báo cáo năng lực nghiên cứu và các bảng xếp hạng đại học quốc tế.

Theo dữ liệu SCImago Journal Rank năm 2024, hệ thống Scopus xếp hạng hơn 29.000 tạp chí trên 27 nhóm lĩnh vực lớn và hơn 300 chuyên ngành hẹp — nghĩa là mỗi chuyên ngành có nhóm Q1 riêng của mình.

Quartile trên Scopus tính như thế nào? (SJR và CiteScore Percentile) ​

Trên hệ sinh thái Scopus, quartile của tạp chí được xác định theo hai chỉ số song song, và kết quả có thể khác nhau:

Cách 1 — Theo SJR (SCImago Journal Rank): SCImago lấy dữ liệu Scopus, tính chỉ số SJR có trọng số theo uy tín nguồn trích dẫn, rồi xếp quartile cho từng lĩnh vực. Đây là nguồn tra cứu miễn phí, phổ biến nhất tại Việt Nam. Tìm hiểu thêm về chỉ số SJR và cách so sánh với SNIP, Impact Factor.

Cách 2 — Theo CiteScore Percentile: Scopus công bố CiteScore và phần trăm thứ hạng (percentile) của tạp chí trong từng lĩnh vực. Percentile từ 75% trở lên tương đương Q1, từ 50–74% là Q2, v.v. Chi tiết trong bài chỉ số CiteScore là gì.

Lưu ý thực tế: một tạp chí có thể là Q1 theo CiteScore nhưng Q2 theo SJR (hoặc ngược lại), vì hai chỉ số dùng công thức và cửa sổ thời gian khác nhau. Khi kê khai hồ sơ, cần ghi rõ quartile đó tính theo nguồn nào và năm nào.

Quartile trên Web of Science tính như thế nào? (JCR) ​

Trên Web of Science, quartile được xác định trong Journal Citation Reports (JCR) do Clarivate công bố hằng năm (thường vào tháng 6), dựa trên Journal Impact Factor (JIF).

Quy trình xếp hạng: các tạp chí trong cùng một category của JCR được sắp theo Impact Factor giảm dần; vị trí phần trăm (JIF Percentile) quyết định quartile. Từ năm 2023, Clarivate cấp Impact Factor cho cả tạp chí thuộc ESCI (Emerging Sources Citation Index), nên số tạp chí có quartile JCR tăng đáng kể.

Khác biệt quan trọng so với Scopus:

  • JCR là sản phẩm trả phí — chỉ tra cứu đầy đủ được nếu đơn vị mua quyền truy cập; SCImago thì miễn phí hoàn toàn.
  • Danh mục tạp chí WoS (đặc biệt SCIE/SSCI) chọn lọc khắt khe hơn Scopus, nên cùng một tạp chí có thể Q1 trên Scopus nhưng chỉ Q2–Q3 trên JCR.
  • Tại Việt Nam, nhiều quy định nội bộ vẫn ưu tiên phân hạng "ISI" (WoS) khi tính điểm và thưởng công bố.

So sánh tổng quan hai cơ sở dữ liệu có trong bài Scopus vs. Web of Science vs. Google Scholar. Tìm hiểu sâu hơn về công thức, hạn chế và cách tra cứu Impact Factor trong bài Impact Factor (IF) là gì? Cách tính, hạn chế và cách tra cứu chính xác.

Bảng so sánh: Quartile theo Scopus (SJR, CiteScore) và Web of Science (JCR) ​

Tiêu chíScopus — SJR (SCImago)Scopus — CiteScoreWeb of Science — JCR
Chỉ số gốcSJR (trọng số uy tín nguồn trích dẫn)CiteScore (trung bình trích dẫn 4 năm)Journal Impact Factor (2 năm)
Đơn vị công bốSCImago LabElsevierClarivate
Chi phí tra cứuMiễn phí (scimagojr.com)Miễn phí (scopus.com/sources)Trả phí (JCR); một phần xem trên trang tạp chí
Số tạp chí xếp hạngHơn 29.000Hơn 29.000Hơn 21.000 (gồm ESCI từ 2023)
Chu kỳ cập nhậtHằng năm (khoảng tháng 4–5)Hằng năm (tháng 6), có bản theo dõi hằng thángHằng năm (tháng 6)
Mức dùng tại Việt NamPhổ biến nhất khi kê khai ScopusNgày càng phổ biếnChuẩn khi yêu cầu "ISI"

Cách tra cứu quartile miễn phí: Hướng dẫn từng bước ​

Tra trên SCImago (khuyến nghị — nhanh và miễn phí):

  1. Truy cập scimagojr.com, gõ tên tạp chí hoặc ISSN vào ô tìm kiếm.
  2. Mở trang tạp chí, kéo xuống mục Quartiles: bảng màu hiển thị quartile theo từng lĩnh vực và từng năm (xanh lá = Q1, vàng = Q2, cam = Q3, đỏ = Q4).
  3. Ghi lại quartile của năm công bố bài báo (không lấy năm hiện tại) và lĩnh vực tương ứng.

Tra trên Scopus Sources (CiteScore):

  1. Vào scopus.com/sources (không cần tài khoản trả phí), tìm theo tên tạp chí hoặc ISSN.
  2. Xem cột Highest percentile: từ 75% trở lên là Q1, 50–74% là Q2, 25–49% là Q3, dưới 25% là Q4.

Tra quartile Web of Science:

  1. Nếu đơn vị có quyền truy cập JCR: vào jcr.clarivate.com, tìm tạp chí, xem mục Rank by Journal Impact Factor để biết quartile theo từng category.
  2. Nếu không có JCR: kiểm tra trang chủ tạp chí (nhiều nhà xuất bản ghi rõ JIF và quartile), hoặc dùng Master Journal List của Clarivate để xác nhận tạp chí thuộc SCIE/SSCI/ESCI.

Mẹo kiểm tra chéo: luôn xác thực tạp chí qua ít nhất 2 nguồn và cảnh giác với website giả mạo thông tin xếp hạng — đây là chiêu quen thuộc của tạp chí săn mồi (predatory journal).

Sai lầm thường gặp khi tra cứu và khai báo quartile ​

Qua kinh nghiệm hỗ trợ các đơn vị chuẩn hoá dữ liệu công bố, đội ngũ Scibase ghi nhận một số lỗi lặp lại khi nhà khoa học hoặc cán bộ quản lý khoa học tự tra cứu quartile:

  • Lấy quartile của năm tra cứu thay vì năm công bố bài báo — quartile thay đổi hằng năm, một tạp chí Q1 lúc bài đăng có thể đã tụt xuống Q2 vào thời điểm làm hồ sơ vài năm sau; cần bấm chọn đúng năm trên SCImago thay vì mặc định xem năm gần nhất.
  • Nhầm quartile giữa các lĩnh vực của cùng một tạp chí — một tạp chí liên ngành có thể là Q1 ở lĩnh vực này nhưng Q3 ở lĩnh vực khác; khai báo quartile mà không ghi rõ lĩnh vực áp dụng dễ bị hội đồng yêu cầu bổ sung minh chứng.
  • Dùng quartile của SJR nhưng gọi là "chuẩn ISI" — SJR là chỉ số của Scopus (Elsevier), không phải Web of Science (nơi thuật ngữ "ISI" bắt nguồn); một số hồ sơ ghi nhầm nguồn khiến ban thư ký hội đồng phải xác minh lại.
  • Không lưu minh chứng tại thời điểm khai báo — chờ đến lúc làm hồ sơ xét chức danh mới tra lại quartile của nhiều năm trước, trong khi giao diện SCImago của năm cũ đôi khi khó truy xuất lại chính xác giao diện ban đầu.
  • Thấy tạp chí còn quartile trên SCImago và mặc định tạp chí vẫn thuộc Scopus — SCImago chỉ cập nhật mỗi năm một lần, nên tạp chí đã bị loại khỏi Scopus vẫn có thể hiển thị Q1/Q2 trong nhiều tháng; trạng thái lập chỉ mục phải kiểm tra bằng Scopus Source List, không phải bằng quartile.

Checklist áp dụng ngay khi khai báo quartile cho một công bố:

  1. Xác định năm công bố chính thức của bài báo (không phải năm nộp hoặc năm chấp nhận, trừ khi quy định của hội đồng yêu cầu khác).
  2. Tra quartile trên SCImago hoặc Scopus Sources đúng năm đó, ghi rõ lĩnh vực áp dụng nếu tạp chí thuộc nhiều lĩnh vực.
  3. Chụp màn hình hoặc lưu file PDF kết quả tra cứu làm minh chứng, lưu cùng hồ sơ công bố ngay khi khai báo — không đợi đến lúc cần mới tìm lại.
  4. Ghi rõ nguồn xếp hạng (SJR/CiteScore/JCR) trong hồ sơ khai báo để tránh nhầm lẫn giữa hai hệ thống Scopus và Web of Science.

Quản lý quartile công bố ở cấp đơn vị: bài toán không thể làm thủ công ​

Với một viện, trường có hàng trăm công bố mỗi năm, việc tra cứu và cập nhật quartile thủ công cho từng bài phát sinh nhiều vấn đề: quartile thay đổi theo năm, mỗi cán bộ tra một nguồn khác nhau, file Excel tổng hợp nhanh chóng lệch chuẩn.

Hệ thống CSDL khoa học và công nghệ như Scibase giải quyết bài toán này bằng cách lưu quartile như một thuộc tính có cấu trúc của từng công bố: đơn vị thống nhất nguồn xếp hạng (SJR hay JCR) và năm áp dụng, hệ thống tự động dùng quartile đó để tính giờ nghiên cứu, điểm công trình và tổng hợp tỷ lệ Q1/Q2 toàn đơn vị — không cần tra lại từng bài mỗi kỳ báo cáo.

Lãnh đạo đơn vị xem ngay cơ cấu công bố theo quartile qua dashboard thống kê, phân tích, phục vụ báo cáo Bộ và chiến lược nâng chất lượng công bố. Tìm hiểu thêm tại trang tính năng chính của Scibase.

Câu hỏi thường gặp (FAQ) ​

Tạp chí Q1 là gì? ​

Tạp chí Q1 là tạp chí thuộc nhóm 25% dẫn đầu về chỉ số trích dẫn trong lĩnh vực chuyên ngành của nó, theo xếp hạng SJR/CiteScore (Scopus) hoặc Impact Factor (Web of Science). Đây là nhóm tạp chí uy tín cao nhất, thường được tính điểm và thưởng công bố ở mức tối đa.

Một tạp chí vừa Q1 vừa Q2 thì kê khai thế nào? ​

Tạp chí thuộc nhiều lĩnh vực sẽ có quartile khác nhau ở mỗi lĩnh vực. Thông lệ phổ biến là lấy quartile cao nhất, nhưng cần kiểm tra quy định cụ thể của đơn vị hoặc hội đồng xét duyệt; khi kê khai nên ghi rõ nguồn xếp hạng (SJR/JCR), lĩnh vực và năm áp dụng.

Nên lấy quartile theo năm nào — năm đăng bài hay năm hiện tại? ​

Nguyên tắc chuẩn là lấy quartile của năm công bố bài báo, hoặc năm gần nhất có dữ liệu tại thời điểm công bố. Quartile các năm sau có thể thay đổi nhưng không làm thay đổi giá trị bài báo tại thời điểm xuất bản; một số hội đồng chấp nhận quartile năm liền kề nếu bảng xếp hạng chưa cập nhật.

Tra cứu quartile của tạp chí ở đâu miễn phí? ​

Hai nguồn miễn phí đáng tin cậy nhất là SCImago (scimagojr.com — quartile theo SJR) và Scopus Sources (scopus.com/sources — percentile theo CiteScore). Quartile theo Impact Factor của Web of Science nằm trong JCR trả phí, nhưng có thể xác nhận tạp chí thuộc danh mục SCIE/SSCI/ESCI miễn phí qua Master Journal List của Clarivate.

Quartile trên Scopus và Web of Science khác nhau, tin nguồn nào? ​

Không có nguồn "đúng" tuyệt đối — mỗi hệ thống dùng chỉ số và danh mục tạp chí riêng. Hãy dùng nguồn mà quy định của đơn vị hoặc hội đồng bạn nộp hồ sơ yêu cầu; nếu quy định không nói rõ, kê khai cả hai kèm chú thích nguồn là cách an toàn nhất.

Tóm tắt ​

  • Q1–Q4 là phân hạng tạp chí theo tứ phân vị trong từng lĩnh vực: Q1 = top 25%, Q4 = nhóm 25% cuối.
  • Quartile tính theo lĩnh vực; một tạp chí có thể có nhiều quartile khác nhau, thông lệ lấy quartile cao nhất.
  • Scopus xếp quartile theo SJR (tra miễn phí trên SCImago) hoặc CiteScore Percentile; Web of Science xếp theo Impact Factor trong JCR (trả phí).
  • Kê khai quartile cần ghi rõ nguồn xếp hạng, lĩnh vực, năm áp dụng — và lấy theo năm công bố bài báo.
  • Đơn vị nhiều công bố nên quản lý quartile tập trung trên hệ thống CSDL khoa học để tính điểm, giờ nghiên cứu và báo cáo tự động, nhất quán.

Nội dung được biên soạn bởi đội ngũ Scibase — Metis JSC, dựa trên tài liệu của SCImago Journal Rank, Elsevier (Scopus) và Clarivate (Journal Citation Reports).

Bài viết liên quan ​

← Quay lại danh sách bài viết

Cập nhật gần nhất:

Sản phẩm của Công ty Cổ phần Metis.

Copyright © 2020-PRESENT Metis., Jsc